In Memoriam: Maria Teresa de Filippis (1926-2016), de eerste vrouw in de Formule 1

Maria Teresa De Filippis werd op 11 november 1926 geboren in Napels, Italië. Ze was de jongste van vijf dochters van graaf Serino Francesco De Filippis en Narcisa Anselmi Balaguer Roca de Togores y Ruco y Perpignan, een Spaanse vrouw van adel. Ze groeide dan ook op in een groot en bekend zestiende-eeuws paleis. Al vroeg was De Filippis geïnteresseerd in sport en deed ze aan paardrijden en tennis. 

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog viel het oog van De Filippis op de autosport. Ze hoefde daarbij niet te rekenen op het vertrouwen van haar familie. Twee van haar broers geloofden niet dat ze snel kon zijn op vier wielen. In 1948 nam zij die uitdaging aan tijdens de Salerno-Cava dei Tirreni, een lokale bergrit van 10 kilometer, waar zij met een Fiat 500 haar klasse won en tweede werd in het algemeen klassement.

Die overwinning was het begin van een opmerkelijke carrière. In 1954 werd zij tweede in het Italiaanse sportwagenkampioenschap, wat de aandacht trok van Maserati. Het merk nam haar onder contract, en op 18 mei 1958 maakte zij geschiedenis door als eerste vrouw te proberen te kwalificeren voor een Formule 1-race tijdens de Grand Prix van Monaco.

Tijd in de Formule 1

En zo begon het Formule 1-avontuur van De Filippis. Haar eerste Grand Prix werd de GP van Monaco in 1958. De Italiaanse klokte tijdens de kwalificatie de 22e tijd, waar slechts de eerste zestien coureurs de race zouden mogen starten. Een leuke bijkomstigheid tijdens dat GP-weekend was de naam Bernie Ecclestone op de tijdenlijst. 

Toch zou De Filippis later dat jaar wel haar eerste GP-start achter haar naam krijgen. Dit gebeurde tijdens de GP van België. Ze kwalificeerde zich als negentiende op het 14 kilometer lange en vooral levensgevaarlijke circuit van Spa-Francorchamps. Het werd ook direct de eerste keer dat ze een Grand Prix finishte. Op twee rondes achterstand van winnaar Tony Brooks werd ze tiende. 

Later dat jaar deed De Filippis ook nog mee aan de Grands Prix van Portugal en Italië. Beide races startte ze achteraan. In Portugal hield haar race al na zes rondes op door een kapotte motor. In Italië leek ze op weg naar een achtste plaats, haar beste resultaat, totdat vlak voor het einde van de race de motor in haar Maserati 250F opnieuw de geest gaf. 

De Filippis verscheen ook in 1959 aan de start dankzij goede vriend Jean Behra, die als constructeur een Porsche 718 RSK op de grid zette. Tijdens de GP van Monaco eindigde de Italiaanse op de 21e plaats, niet genoeg voor deelname aan de race. 

Dit zou direct haar laatste race in de Formule 1 worden. Behra overleed, op AVUS, tijdens een sportscar-race die voor de GP van Duitsland werd gehouden. De Fransman was niet de eerste vriend van De Filippis die dodelijk zou verongelukken. De Filippis was in shock toen ze het nieuws hoorde, verliet het circuit, en maakte per direct een einde aan haar racecarrière. 

Nalatenschap

De Filippis verdween uit de autosportwereld, totdat ze in 1979 toetrad tot de International Club of Former Grand Prix Drivers. In 1997 werd ze zelfs vicevoorzitter van de club. 

Een jaar voor haar dood, in 2015, blikte ze terug op haar korte autosportcarrière. Daarin kwam haar enorme liefde voor Maserati's opnieuw naar voren: "Er zijn veel mensen die mij in mijn leven geïnspireerd hebben, maar er is maar één auto die dat heeft kunnen doen. Voor mij was het rijden in een Maserati een constante bron van genot. Ik voelde me volledig onbevreesd als ik in die auto stapte."

Ze eindigde haar verhaal met een inspirerende quote: "Ik kijk met enige jaloezie naar de weg voor jullie die recent geopend is. Dus neem aan van iemand die er verstand van heeft: 'De beste kilometers liggen allemaal voor jullie!'"

Haar pionierswerk opende deuren voor toekomstige generaties, al zou het tot 1975 duren voordat met Lella Lombardi een tweede vrouw in de Formule 1 zou verschijnen. In totaal hebben er vijf vrouwen gepoogd om zich te kwalificeren voor een Formule 1 Grand Prix. De Filippis blijft echter de onbetwiste eerste, een prestatie die nooit kan worden geëvenaard.