Van voetbal tot een parkeerplaats: de opvallendste zaterdagraces in F1

De Grand Prix van Azerbeidzjan wordt dit jaar niet op zondag, maar op zaterdag verreden. Het hele raceweekend schuift een dag naar voren: de mediadag is op woensdag, de vrije trainingen vinden plaats op donderdag, de kwalificatie op vrijdag en de race op zaterdag 26 september.

De reden daarvoor is 27 september, de nationale herdenkingsdag in Azerbeidzjan voor de gevallenen van de oorlog om Nagorno-Karabach, die op die datum in 2020 begon. Op verzoek van de lokale promotor en de betrokken autoriteiten gingen de FIA en Formule 1 akkoord met de verschuiving.

Hoewel zaterdagraces niet vaak voorkomen in de Formule 1, is het zeker geen nieuw fenomeen. In totaal zijn er 61 Grands Prix op zaterdag verreden. Leuk detail: ook de allereerste WK-race in de geschiedenis van de Formule 1 vond op een zaterdag plaats.

Traditie in Groot-Brittannië en Zuid-Afrika

Op zaterdag 13 mei 1950 werd op Silverstone de eerste officiële WK-race verreden. Koning George VI en koningin Elizabeth waren erbij toen Giuseppe Farina Alfa Romeo naar een 1-2-3 leidde.

De keuze voor zaterdag was destijds niet toevallig. In Groot-Brittannië was het gebruikelijk om de zondag als rustdag te respecteren. Die traditie bleef lange tijd bestaan. Tot en met 1985 werd de Britse Grand Prix regelmatig op zaterdag verreden, met slechts één uitzondering in die periode.

Ook in Zuid-Afrika was een zaterdagrace lange tijd gebruikelijk. In East London en Kyalami werd traditioneel op woensdag en donderdag getraind, was vrijdag een rustdag en volgde de race op zaterdag. In totaal werd de Zuid-Afrikaanse Grand Prix achttien keer op zaterdag verreden, in 1962, 1963, 1969 tot en met 1980 en van 1982 tot en met 1985.

Daar zaten een paar bijzondere uitzonderingen tussen. De Zuid-Afrikaanse Grand Prix werd ook twee keer op maandag verreden, in 1967 en 1968, en één keer op vrijdag, in 1965. De reden was steeds hetzelfde: de race vond plaats op 1 januari, nieuwjaarsdag.

WK-strijd in parkeergarage

Een van de opvallendste voorbeelden kwam uit Las Vegas. De Grands Prix van 1981 en 1982 werden op een tijdelijk circuit op de parkeerplaats van het Caesars Palace-hotel verreden, als seizoensfinale. De race stond op zaterdag omdat het casino de parkeerplaats op zondag weer nodig had voor zijn gasten.

Beide races leverden bovendien een wereldkampioen op. Nelson Piquet stelde in 1981 zijn eerste titel veilig, terwijl Keke Rosberg een jaar later met een vijfde plaats genoeg had om kampioen te worden. Het waren daarmee de enige twee keer dat de wereldtitel tijdens een zaterdagrace op Amerikaanse bodem werd beslist. In 2026 kan daar in Las Vegas mogelijk een derde voorbeeld bijkomen, afhankelijk van de stand in het kampioenschap.

Van WK voetbal tot Ramadan

Ook een andere opmerkelijke zaterdagrace had een praktische aanleiding. De Grand Prix van Zweden van 1978 werd verschoven om een botsing met het WK voetbal te voorkomen. De race staat echter vooral bekend vanwege de enige overwinning van de Brabham BT46B, beter bekend als de 'fan car'.

In 2024 stonden de Grands Prix van Bahrein en Saudi-Arabië eveneens op zaterdag op het programma. Dat had te maken met het begin van de ramadan op zondag 10 maart. De race in Jeddah werd daarom een dag naar voren gehaald. Omdat er volgens de FIA-regels minimaal een week tussen twee Grands Prix moet zitten, moest ook de seizoensopener in Bahrein worden verplaatst.

De zaterdagrace in Las Vegas heeft weer een andere reden. De Grand Prix wordt daar sinds 2023 op zaterdagavond om 22:00 uur lokale tijd verreden. In Europa is het op dat moment al vroeg op de zondagochtend. Daarmee houdt de Formule 1 voor een groot deel van het wereldwijde publiek vast aan het vertrouwde weekendgevoel, terwijl de race in Las Vegas past bij het nachtelijke karakter van de stad.

Ook Baku voegt zich dit jaar dus bij die lange lijst. De aanleiding is dit keer geen traditie, voetbalwedstrijd of parkeerplaats, maar een nationale herdenkingsdag. Zaterdag racen in de Formule 1 is daarmee misschien ongebruikelijk, maar historisch gezien zeker niet zo vreemd als het lijkt.