Het tragische verhaal van Csaba Kesjár, de eerste Hongaar in een F1-auto

Het verhaal van Csaba Kesjár begon achter het IJzeren Gordijn en eindigde tegen een stalen vangrail in Neurenberg. Hij was de eerste Hongaar die ooit in een Formule 1-auto reed en gold als het grootste autosporttalent dat zijn land ooit had voortgebracht.

Op 24 juni 1988 kwam die droom abrupt tot een einde. Tijdens een trainingssessie voor de Duitse Formule 3 op de Norisring crashte Kesjár zwaar. Zijn Dallara schoot met hoge snelheid rechtdoor en de 26-jarige coureur overleed ter plekke.

Meer dan dertig jaar later blijft de exacte oorzaak van het ongeluk onderwerp van discussie. De officiële conclusie sprak van remfalen, maar tegenstrijdige verklaringen en vermoedens over sabotage zorgden ervoor dat het verhaal nooit volledig werd afgesloten.

Wat wel vaststaat, is dat Hongarije op die dag een coureur verloor die op het punt stond geschiedenis te schrijven.

DNA van een kampioen

Autosport zat bij Csaba Kesjár in het bloed. Zijn grootvader racete al, terwijl zijn vader János Kesjár Sr. uitgroeide tot een van de succesvolste Hongaarse coureurs van zijn generatie. Hij werd vijftien keer nationaal kampioen en begeleidde later de carrière van zijn zoon.

Csaba begon in 1975 met karten en maakte snel indruk. Binnen enkele jaren groeide hij uit tot de beste jonge coureur van Hongarije. In 1980 en 1981 pakte hij de nationale karttitels, waarna hij overstapte naar de Formule Easter, de belangrijkste eenzitterklasse van Oost-Europa.

Daar vond Kesjár nauwelijks tegenstand. Vier jaar op rij won hij de Hongaarse titel en ook internationaal liet hij zich zien in de Cup of Peace and Friendship, het kampioenschap waarin de beste coureurs uit socialistische landen tegen elkaar reden.

Maar Kesjár wist dat zijn toekomst niet in Oost-Europa lag. Wie de absolute top wilde bereiken, moest naar het Westen.

Over het ijzeren gordijn

In 1986 maakte Kesjár de sprong die voor weinig Oost-Europese coureurs was weggelegd. Hij sloot zich aan bij het Oostenrijkse team van Walter Lechner, dat eerder talenten als Stefan Bellof had begeleid.

Zijn overstap bleek direct succesvol. Kesjár won in zijn eerste seizoen de Oostenrijkse Formule Ford-titel en bewees dat zijn snelheid niet alleen binnen het Oostblok bestond.

Een jaar later volgde de stap naar de Duitse Formule 3 met Schübel Motorsport. Zijn teamgenoot was Bernd Schneider, die dat seizoen de titel pakte en later de Formule 1 bereikte. Kesjár had meer tijd nodig om zich aan te passen, maar liet met een overwinning buiten het kampioenschap op Hockenheim zien dat hij het niveau aankon.

Zijn grootste moment kwam echter in augustus 1987. Na de tweede Grand Prix van Hongarije op de Hungaroring kreeg Kesjár de kans om plaats te nemen in een echte Formule 1-auto: de Zakspeed 871.

Het was geen officiële test, maar een demonstratie. Toch schreef hij geschiedenis. Voor duizenden Hongaren die een jaar eerder de eerste Formule 1-race achter het IJzeren Gordijn hadden meegemaakt, was het een symbolisch moment: een land dat jarenlang afgesloten was geweest, had eindelijk zijn eigen coureur in de koningsklasse.

Het noodlottige ongeval

Het seizoen 1988 moest het jaar van de doorbraak worden. Kesjár bleef bij Schübel Motorsport en kreeg de beschikking over een nieuwe Dallara 388. De resultaten verbeterden zichtbaar: in de eerste zes races verzamelde hij meer punten dan in zijn volledige debuutseizoen. De volgende stap leek binnen handbereik. Maar op 24 juni 1988 veranderde alles.

Tijdens de training voor de Duitse Formule 3-race op de Norisring naderde Kesjár de Dutzendteichkehre, een snelle bocht aan het einde van een recht stuk. Zijn snelheid bedroeg ongeveer 200 kilometer per uur. Hij remde niet. Hij stuurde niet. De auto ging rechtdoor, brak door de vangrail en kwam ondersteboven tot stilstand.

De officiële onderzoekers concludeerden later dat een defect aan het remsysteem de oorzaak was. Volgens de verklaring was het rempedaal gebroken. Toch bleven er vragen bestaan, mede doordat een baancommissaris verklaarde dat Kesjár geen duidelijke poging leek te doen om de auto af te remmen of te ontwijken. Zijn vader János sprak jaren later zelfs het vermoeden uit dat de auto was gesaboteerd. Bewijs daarvoor werd echter nooit gevonden.

De waarheid over wat er precies gebeurde op de Norisring zal waarschijnlijk altijd onzeker blijven. Wat niet onzeker is, is de betekenis van Kesjár voor Hongarije. Hij overleed op een moment waarop het land zelf aan de vooravond stond van enorme veranderingen. Een jaar later zou het IJzeren Gordijn vallen en zouden de grenzen naar het Westen langzaam opengaan. De wereld waar Kesjár zo hard voor had gevochten om binnen te komen, kwam uiteindelijk beschikbaar.

Alleen maakte hij het niet meer mee.

Nalatenschap

Voor Hongarije bleef Kesjár jarenlang meer dan alleen een veelbelovende coureur. Hij werd het symbool van een generatie die droomde van een plek op het wereldtoneel, ondanks de beperkingen van het Oostblok. Zijn verhaal kreeg daardoor een bijna mythische lading: de man die de deur naar de Formule 1 op een kier kreeg, maar er nooit doorheen kon stappen. 

Wie dat wel kon, was Zsolt Baumgartner. Hij zorgde er dankzij twee invalraces in 2003 en een fulltime-seizoen in 2004 voor dat de droom van Kesjár eindelijk verwezenlijkt werd - een Hongaar in de Formule 1. Helaas heeft Kesjár nooit kunnen meegenieten van dat historische feit. 

Dat Kesjár een grote nalatenschap heeft in Hongarije, is duidelijk. Zo werd er in 1992 een basisschool in Budaörs naar hem vernoemd. Ook werd er in 2018, precies 30 jaar na zijn dodelijke ongeval, door fans een herdenkingsplek gebouwd in het veertiende district van Boedapest, vlak bij het huis waar hij woonde.